Het bedrijfsleven heeft een grote invloed op het Europees Parlement en de bedrijvenlobby is veel te ondoorzichtig. Dat is de conclusie van een rapport van de organisatie Corporate Europe Observatory (CEO). Parlementsleden zeggen echter heel goed in staat te kunnen zijn de bedoelingen van die lobby’s te kunnen achterhalen.

Volgens het rapport over proberen bedrijven op verschillende manieren om via Europarlementariërs de Europese wet- en regelgeving te beïnvloeden. “Inmenging in de vele informele clubjes die bestaan onder Europarlementsleden, is een veelvoorkomende maar ondoorzichtige manier,” aldus het rapport. Bedrijven zouden bovendien jaarlijks tot 25.000 euro om lid te kunnen worden van een MEP-industrieforum, terwijl ze ook allerlei lunchsamenkomsten sponsoren.

Geopperd wordt dat de Europese parlementsleden het zo druk hebben dat ze vaak aan een goed argument genoeg hebben om een beslissing te nemen. Daarom zouden bedrijven zo vroeg mogelijk in het beslissingsproces cruciale parlementsleden proberen te benaderen. Bovendien is het volgens het rapport veel te onduidelijk wie er achter de sponsoring van bepaalde activiteiten zit en waar de informatie van de parlementsleden vandaan komt.

Het rapport vindt het zorgwekkend dat de parlementsleden voor achtergrondinformatie naar een bedrijfslobby stappen. De organisatie pleit ervoor dat het Europese Parlement investeert in onafhankelijke interne kenniscentra binnenshuis. Ook pleit de organisatie voor een verplichte registratie van groepen waarin twee of meer europarlementariërs en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven samen in zetelen.

De Russische president Wladimir Poetin wil zwaar investeren in de Duitse economie. In ruil daarvoor zou de Duitse autosector en chemiebedrijven een grotere toegang krijgen tot de Russische markt. Maar Duitsland staat wantrouwig tegenover die grote Russische interesse. Duitsland is nu al de belangrijkste handelspartner van Rusland.

Het Algemeen Dagblad wijst erop dat de Russische investeringsbank Wneschtorgbank zijn belang in het Europees ruimtevaartconcern EADS te vergroten. Maar de Duitse bondskanselier staat daar afkerig tegenover, want door de Russische invloed zou EADS volgens haar wel eens opdrachten van de Amerikaanse regering kunnen mislopen.

Gazprom bouwt de volgende jaren samen met Duitse bedrijven een nieuwe pijplijn door de Oostzee. Russische gasbedrijven zouden graag toegang krijgen tot de Duitse eindverbruiker en zouden daarvoor willen investeren in een Duits energiebedrijf. Ook daar blijft de Duitse regering weigerachtig. Duitsland wil immers minder afhankelijk worden van het Russische aardgas. Een strategisch aandeel van Gazprom in Ruhrgas werd afgewezen.

De krant stelt dat het Russische staatsgasbedrijf Gazprom er wil in geslaagd is om 125 miljoen te investeren in de noodlijdende Duitse voetbalclub Schalke 04. De sponsoring zou vooral te danken zijn aan voormalig Duits kanselier Gerhard Schröder, voetbalfanaat en adviseur van Gazprom. Het betreft het grootste sponsorcontract uit de Duitse geschiedenis.

Bedrijven zouden van de Amerikaanse Securities and Exchange Commission (SEC) de toelating moeten krijgen om belangrijke financiële informatie te verspreiden via weblogs. Dat stelt Jonathan Schwartz, topman van Sun Microsystems en zelf ook verwoed blogger. Volgens Schwartz is dat een manier om investeerders meer toegang te geven tot nuttige infomatie.

In 2000 voerde de SEC de Regulation Fair Disclosure in. Daarbij werd een einde gemaakt aan een jarenlange traditie om beursanalisten en andere insiders belangrijke informatie te geven voor die aan het publiek bekend gemaakt werd. De nieuwe regel verbood om nog die informatie nog langer exclusief te verspreiden. De SEC stelt dat informatie op blogs geplaatst mogen worden, op voorwaarde dat de betrokken blogs een voldoend uitgebreid publiek hebben.

Schwartz benadrukte in zijn vraag aan de SEC dat de website van Sun ongeveer één miljoen bezoekers per dag trekt en weblogs van hemzelf en duizenden Sun-medewerkers omvat. De Sun-topman breidde vorige maand zijn blog uit met tien talen en zegt dat hij 50.000 bezoekers per maand aantrekt. Volgens hem is een blog de meest efficiënte manier om te communiceren met investeerders, journalisten en analisten.

Op dit ogenblik hebben dertig bedrijven uit de Fortune 500 een blog, bijna dubbel zoveel als in december vorig jaar. Technologiebedrijven zoals Amazon, Cisco en Oracle waren daarbij voorlopers, maar bestuurders van grote industriële bedrijven zoals Boeing en General Motors zijn inmiddels ook op de kar gesprongen.

De globalisering heeft gevoelige gevolgen op de beperkingen van de wapenexport. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Arms without Borders’ van Amnesty International, Oxfam en het International Action Network on Small Arms. Door een aantal lacunes in die regelgeving kan de wapenindustrie toch exporteren aan landen die een embargo hebben opgelopen.

Bedrijven kunnen volgens het rapport de wetgeving op de wapenhandel omzeilen door wapens niet rechtstreeks, maar in onderdelen te verkopen. In andere landen worden de onderdelen in elkaar gezet en als wapen doorverkocht. “Soms zijn er wel tien landen betrokken bij de wapenproductie en daardoor is er geen controle op de bestemming van de wapens,” aldus het rapport. “Wapens kunnen daardoor in verkeerde handen terechtkomen.”

Daarbij wordt onder meer verwezen naar China, dat helikopters heeft verkocht aan Soedan. Europese en Amerikaanse bedrijven hebben daarvoor onderdelen geleverd, terwijl nochtans zowel de Eurpese Unie en de Verenigde Naties een embargo hebben lopen tegen het Afrikaanse land. Er wordt in het rapport gepleit voor een internationaal wapenhandelsverdrag, waardoor wapenonderdelen niet meer naar conflictregio’s of dictatoriale regimes worden geëxporteerd.

Vele productiemethodes die gebruikelijk zijn in het bedrijfsleven, zijn niet duurzaam en bijzonder milieu-onvriendelijk. Dat heeft de Nederlandse kroonprins Willem-Alexander gezegd op een toespraak tijdens een conferentie over duurzaamheid in Amsterdam.

“De standaard productie- en consumptiemethoden leiden volgens Willem-Alexander tot ecologische vernieling en een toenemend aantal natuurrampen,” aldus het Nederlandse persbureau ANP. De kroonprins zei dat hij niet als de onheilsprofeet naar de conferentie is gekomen, maar ervan overtuigd te zijn dat we de oncomfortable waarheid onder ogen moeten zien. “Dit vormt juist het begin van de oplossing,” stelde hij nog.

The Amsterdam Conference on Sustainability and Reporting wees op een nieuwe reeks richtlijnen voor bedrijven. “Ze zijn bedoeld voor rapportages van ondernemingen over zaken als milieu en activiteiten op sociaal gebied, zoals de gelijke behandeling van mannen en vrouwen,” aldus ANP. “De zogeheten G3-standaarden moeten bedrijven verder op weg helpen.”

Prins Willem-Alexander zei dat de richtlijnen al tot verschillende ondernemingen zijn doorgedrongen. “Maar de veranderingen die zich nu in de wereld voltrekken, vormen echter geen reden om feest te vieren,” aldus de prins, die onder meer wees op smeltende ijskap op de noordpool.

Afrika dreigt de vuilnisbelt van de wereld te worden. Dat zeggen Afrikaanse ecologen naar aanleiding van een aantal recente milieuschandalen die op het continent aan het licht kwamen. De armoede, corruptie en gebrek aan democratie zijn volgens insiders daarvan de belangrijkste redenen.

“In een periode van globalisatie wordt er alsmaar gesproken over het global village,” voerde de Senegalese ecoloog Haidar al-Ali aan tegenover het persbureau Agence France Presse (AFP). “Maar het lijkt er steeds meer op dat Afrika de septische put wordt van dat werelddorp.” Volgens de Franse milieugroep Robin des Bois wordt er inderdaad vooral nagenoeg niet-recycleerbaar materiaal, zoals oude banden, auto’s en defecte computers, naar Afrika gestuurd.

“Azië krijgt alle recyclagemateriaal dat kan gerecupereerd worden en dat een hoge toegevoegde waarde heeft, zoals koperdraad en metaalafval,” voerde Charlotte Nithart, directeur van Robin des Bois, aan. “In Afrika komen vooral waardeloze en gevaarlijke producten terecht.”

Afrika is een favoriete plek voor de behandeling of het simpel dumpen van dergelijk afval, aangezien een verwerking in de geïndustrialiseerde wereld bijzonder duur is. Volgens Robin des Bois kost het tussen 300 en 500 dollar om een kubieke meter gevaarlijk afval te verwerken. In Afrika is dat zes tot vijftien keer goedkoper, aangezien er dikwijls geen echte verwerking of degelijke opslag mogelijk is.

De Conventie van Basel (1989), die een verbod heeft opgelegd op het dumpen van toxisch afval in landen die daarop niet voorzien zijn, heeft weliswaar een lichte verbetering gebracht, maar het illegaal vervoer blijft volgens Robin des Bois een acuut probleem. “Allerlei zakenlui proberen die regels te ontwijken om geld te besparen,” wordt er aangevoerd.

Haidar al-Ali stelt dat het afval dikwijls wordt aangenomen door corrupte lieden of groepen die geld nodig hebben om wapens te kopen. “Er moeten mensen en middelen gevonden worden om het Afrikaanse leefmilieu te beschermen,” benadrukte hij. Het gebrek aan controle is ook volgens Nithart een belangrijk onderdeel van het probleem. “De controles in de Afrikaanse havens moeten strenger worden en de mazen van het net moeten worden gedicht,” merkte ze op.

Maar volgens haar dragen ook de Europese autoriteiten een verantwoordelijkheid. “Het valt niet te begrijpen dat een Europees land als Nederland met een infrastructuur, een havenbestuur, afvalspecialisten en douane, toch nog altijd een gifschip zoals de Probo Koala kan laten vertrekken,” merkte ze op. “Europa moet niet optreden tegen giftig afval wanneer het aankomt, maar wanneer het vertrekt.”

“Het gaat niet op dat bedrijven nog langer recordwinsten aankondigen en tegelijkertijd duizenden arbeidsplaatsen schrappen.” Die uitspraak komt niet uit vakbondskringen, maar wel uit de mond van Wendeling Wiedeking, topman van autoconstructeur Porsche. Hij ziet in die ongelijkheid zelfs een reden voor het verkiezingssucces van extreem rechts.

Met zijn uitspraak speelt Wiedeking in op de kritiek die het Duitse concern Siemens te verwerken kreeg voor de verhoging van de boni voor zijn topmanagers met dertig procent. De Porsche-topman is van oordeel dat het management van de bedrijven meer aan geloofwaardigheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten werken.

“Het is niet vol te houden dat bedrijven recordwinsten maken en tegelijkertijd duizenden banen schrappen,” vertelde Wiedeking aan het Duitse magazine Der Spiegel. “Hogere winstcijfers kunnen niet het enige doel van een onderneming zijn. Het moet tot nadenken stemmen wanneer bedrijfsleiders en politici geen vertrouwen meer wekken. Dat kan er toe leiden dat heel de maatschappij op losse schroeven komt te staan.”

Wiedeking verwees daarbij naar de extreem rechtse overwinning bij de verkiezing in de Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern en naar Berlijn, waar de twee grote volkspartijen samen amper vijftig procent van de stemmen gehaald hebben. “Ik zie in deze ontwikkeling als een waarschuwing voor de maatschappij,” merkte de Porsche-topman nog op.

Ook Reinhard Marx, de katholieke bisschop van Trier, uitte kritiek op de moraal van het bedrijfsmanagement. “Wanneer de verantwoordelijkheid van de economie niet langer het algemeen belang voor ogen heeft, maar alleen het rendement van het kapitaal, wordt het systeem onaanvaardbaar,” voerde hij aan. Bisschop Wolfgang Huber, voorzitter van de Duitse Evangelische Kerk, sprak zich in gelijkaardige bewoordingen uit.

De Chinese regering wil de volgende vijf jaar zestig miljard dollar investeren om de veiligheid van zijn industrie te verbeteren. Volgens het officiële Chinese persbureau Xinhua is dit het allereerste industriële veiligheidsplan op lange termijn. De Chinese industrie is één van de meest dodelijke ter wereld.

De dodentol in de Chinese industrie bedroeg het voorbije jaar 3,85 slachtoffers op 100.000 werknemers. Dat wil de Chinese overheid volgens Xinhua in 2010 terugdringen tot 2,8 fatale ongevallen. Vooral de Chinese mijnen zijn extreem gevaarlijk, met jaarlijks meer dan vijfduizend doden bij branden, overstromingen en andere rampen, ondanks herhaaldelijke beloftes van de overheid om de situatie te verbeteren.

Het voorbije jaar kostten industriële ongevallen het leven aan meer dan 127.000 Chinese arbeiders. Om dat aantal terug te dringen, zullen tegen 2010 negen belangrijke maatregelen genomen worden. De mijnsector zal daarbij volgens Xinhua de grootste prioriteit krijgen. Er zal onder meer geïnvesteerd worden in veiligheidstrainingen, de controle op mogelijke ongevallen en het aanmoedigen van het melden van illegaal gedrag.

De Chinese leiders hebben locale ambtenaren ervan beschuldigd veiligheidsmaatregelen te saboteren. Omdat ze de winsten van bedrijven niet in het gevaar wilden brengen, vertikten deze locale de opgelegde maatregelen door te voeren.

In het kader van een eerder aangekondigde voorlichtingscampagne voor consumenten en handelaars over belangrijke diamantonderwerpen, lanceert de World Diamond Council (WDC) de website www.diamondfacts.org. Dat gaat gepaard met een grote reclamecampagne in de belangrijkste Amerikaanse en internationale kranten.

Diamondfacts.org biedt volgens WDC-woordvoerders een brede waaier aan informatie over diemanten, gaande van de geschiedenis van de diamanthandel en de wereldwijde sociale en economische voordelen van de diamantindustrie tot de manier waarop de sector omgaat met de problemen van conflictdiamanten.

WDC-voorziter Eli Izhakoff zegt dat de website de consument zich goed moet doen voelen met zijn diamantaankopen en een aantal mythes en misvattingen over de industrie uit de weg wil ruimen. “Daarbij werd beroep gedaan op wetenschappers, industriële organisaties en andere experts om ervoor te zorgen dat de juiste informatie wordt gepubliceerd en de verschillende gezichtspunten aan bod komen,” aldus Izhakoff.

Op de website wordt benadrukt hoe diamanten wereldwijd bijdragen tot tewerkstelling en welvaart en hoe de sector vooral in Zuid-Afrika bijdraagt tot de gezondheidszorg, onder meer door de ondersteuning van de strijd tegen de verspreiding van het aids-virus en de zorg voor aids-wezen. Daarbij wordt onder meer gebruik gemaakt van persoonlijke getuigenissen.

Eveneens belangrijk is de sectie waarin aangetoond wordt hoe de sector de strijd heeft aangebonden tegen conflictdiamanten, die burgeroorlogen in Afrika hebben helpen financieren. In het begin van deze eeuw vertegenwoordigden conflictdiamanten volgens de WDC ongeveer vier procent van de totale productie van de sector. Dat zou nu teruggedrongen zijn tot minder dan één procent.

Europese bedrijven denken de volgende drie jaar hun uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling met 5 procent per jaar te verhogen. Dat blijkt uit een onderzoek van de Europese Commissie. Die cijfers zijn een belangrijke toename tegenover een verhoging van 0,7 procent die in 2005 was voorzien. 

De grootste Europese onderzoekslanden zijn Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk. Nog populairder zijn echter de Verenigde Staten en China. Bedrijven blijken veel onderzoek in eigen huis te doen. Ze besteden gemiddeld 18 procent van hun onderzoek uit. De farmaceutische sector laat relatief het meeste research doen buiten de deur, bedrijven voor IT-hardware doen het minste beroep op externen.

De Europese Commissie noemt de groeiende onderzoeksvoornemens van de ruim vierhonderd ondervraagde bedrijven bemoedigend. Met een groeitempo van 5 procent doen Europese bedrijven het, wat de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling betreft, minstens zo goed als hun Amerikaanse tegenhangers.

De landen van de Europese Unie streven naar minstens 3 procent stijging van de onderzoeksbestedingen per jaar. Doel is om de Europese economie zo moderner en concurrerender te maken en om banen te behouden.