Niet alleen arme landen zullen in de toekomst te kampen hebben met waterproblemen. Ook de rijkere landen zullen de nefaste invloed ervaren van de droogte. Die waarschuwing komt uit een rapport van het Wereld Natuur Fonds (WWF). Het is volgens een aantal betrokken organisaties dan ook dringend nodig om op een weloverwogen manier met het water om te gaan. 

Volgens het WWF zullen klimaatveranderingen, periodes van droogte en het verlies aan natuurgebieden die water opslaan (wetlands), een grote invloed hebben op de hele wereld. Bovendien wordt er gewezen op het gevaar van het mismanagement van zoetwaterbronnen, vervuiling en overmatig verbruik door de industrie en landbouw. Verder gebruiken grote steden volgens de organisatie te veel water en wordt er ook veel kostbaar water verspild.

Het International Water Management Institute (IWMI) waarschuwt dat de wereldwijde vraag naar water in het jaar 2050 verdubbeld zal zijn, terwijl nu al eenderde van de wereldbevolking kampt met een watertekort. “De prijs van het water zal ongekende hoogte vertonen,” aldus IWMI-voorzitter Frank Rijsberman. “De verwachting is dat water in 2050 twee tot drie keer zo duur zal zijn als nu. Bepaalde zogeheten designerproducten als Perrier-water zijn nu al duurder dan olie.”

Rijsbergman wijst erop dat sommige Australische wijnen nu al goedkoper zijn dan water, omdat de wijnsector kampt met enorme overproductie. Volgens de IWMI-voorzitter is er nochtans voldoende water op de wereld voorhanden om te voorzien in de vraag. “Het is echter vooral een kwestie van zo goed mogelijk omgaan met die vraag,” stipt hij aan. Verkeerd beheer van water kan er volgens het International Food Policy Research Institute toe leiden dat er tot 350 miljoen ton voedsel minder per jaar zal kunnen worden verbouwd.

Verwarring rond wettelijke labels dreigt Rusland droog te leggen. Wijnen en sterke dranken moeten voortaan immers voorzien zijn van een officiële staatslabel dat door de Russische overheid wordt opgelegd. Zonder dat label kan geen drank meer op de Russische markt verkocht worden. Maar de invoering van het label gaat gepaard met allerlei moeilijkheden.

Het systeem werd ontwikkeld om de geschiedenis van elke fles alcoholische drank die in Rusland wordt verkocht, te kunnen natrekken. “Maar in de praktijk blijkt het label moeilijk hanteerbaar te zijn en wacht een aantal producenten nog altijd op een voldoende voorraad nieuwe labels,” merkt het magazine CEE Foodindustry op. “De Russische overheid moet gewaardeerd worden voor zijn pogingen om de namaakindustrie een halt toe te roepen, maar het systeem heeft tot nu toe niet gewerkt,” voerde Edwin Atkinson, directeur-general van de Gin and Vodka Association, aan.

De problemen hebben ervoor gezorgd dat vele Russische verdelers met een alarmerende kleine voorraad drank zitten die op de markt kan gebracht worden. “Tegen september zou Rusland daardoor wel eens een alcoholvrij land kunnen geworden zijn,” waarschuwde Boris Titov, voorzitter van de Russische ondernemersorganisatie Business Russia. Bovendien vreest Jamie Fortescue, directeur-generaal van de European Spirits Organisation, dat ook de import aan de Russische grenzen zal geblokkeerd worden.

Dat zou volgens Fortescue zowel voor de locale als voor de internationale drankensector zware financiële gevolgen kunnen hebben. Russische producenten hebben inmiddels een langere overschakelingsperiode gekregen om het label te kunnen invoeren. Maar dat geldt niet voor importeurs, die dus met geblokkeerde of teruggestuurde voorraden blijven zitten. “Dat is vooral een probleem voor de duurdere producten,” aldus Edwin Atkinson. “Een klein whisky-bedrijf kreeg 55.000 flessen terug.”

Het systeem lijkt volgens CEE Foodindustry in de kaart te spelen van de namaakindustrie. “Dat is wel opmerkelijk, aangezien namaakalcohol in Rusland vorig jaar ongeveer 40.000 mensen het leven heeft gekost,” merkt het magazine op. “Elke rem op de legale productie is immers een aanmoediging om de drank in kwestie langs een illegaal kanaal op de markt aan te bieden.”

Edwin Atkinson vreest dat er niet vlug een oplossing zal komen. “Aangezien de Russische drinkers overschakelen op andere producten, met inbegrip van parfums, om hun dorst te lessen, zullen er wellicht geen drastische maatregelen volgen om de alcoholindustrie te beschermen,” voert hij aan. “De Russische overheid heeft geen wetten overtreden en is geen WTO-lid, zodat het moeilijk is om druk uit te oefenen.”

Rusland, Iran, Azerbejan, Kazakstan en Turkmenistan hebben een overeenkomst gesloten om de zwaar vervuilde Kaspische Zee te beschermen. Het verdrag wordt morgen van kracht en moet onder meer de redding betekenen van de kaviaarindustrie en de Kaspische zeehond.

Het is de eerste keer dat de vijf betrokken landen een overeenkomst hebben getekend met een bindende inhoud. Het project moet leiden tot een bescherming van het wildbestand, het controleren van het milieu, de bestrijding van de vervuiling en een samenwerking op het gebied van ecologische rampenbestrijding.

“Het gevoelige milieu van de Kaspische Zee is bijzonder kwetsbaar voor de enorme groei van de olie- en gasproductie in de regio,” benadrukte Achim Steiner, topman van het United Nations Environment Programme (UNEP), tegenover het persbureau. “De situatie wordt nog verergerd door de extreme klimaatomstandigheden en politieke problemen.”

De Kaspische steur, die de zwarte kaviaar produceert, is met uitsterven bedreigd, te wijten aan decennia van overbevissing, het aanleggen van dammen en pollutie. Ook de Kaspische zeerob is een bedreigde soort. “Maar de ondertekenaars zullen hun tanden moeten laten zien om resultaten te bereiken,” waarschuwde Greenpeace-wetenschapper David Santillo.

De regio produceerde in 2004 ongeveer 1,9 miljoen vaten olie per dag en de reserves zijn even groot als die van de Verenigde Staten. Petroleumgiganten zoals Exxon Mobil en British Petroleum hebben er verscheidene operaties. De Kaspische Zee heeft een oppervlakte van 370.886 vierkante kilometer. In het gebied wonen ongeveer 11 miljoen mensen.

De ondertekenaars zouden ook proberen de oorzaak te achterhalen van de veranderingen in het zeeniveau, wellicht veroorzaakt door aardbevingen of verschuivingen van sediment. Tussen 1880 en 1977 zakte het niveau van de Kaspische Zee met vier meter, om dan plots weer te stijgen en voor overstromingen en miljarden dollars schade te zorgen.

De grote droogte van de voorbije periode heeft zware gevolgen voor de culinaire cultuur van de Elzasstreek. De productie van witte kool is door de hitte is gedecimeerd, waardoor 2006 het slechtste zuurkooljaar uit de geschiedenis dreigt te worden. De productie zou door een slechte oogst immers veertig procent lager liggen dan normaal.

David Frank, voorzitter van de Association Française des Choucroutiers, vertelde aan het persbureau Agence France Presse, dat 2003 tot nu toe het slechtste zuurkooljaar was geweest voor de producenten. Maar de situatie zal volgens hem dit jaar nog veel slechter uitdraaien.

Zuurkool is één van de typische streekgerechten van de Elzas. Per jaar verorbert een Elzasser gemiddeld anderhalve kilo zuurkool per jaar. Dat is twee keer zoveel als in de rest van Frankrijk. De kolen zouden nog amper anderhalve kilogram opleveren, tegenover een gemiddelde van vijf tot zes kilogram in normale jaren.

Ook elders in Frankrijk wordt er alarm geslagen. In het Etang de Thau (Languedoc) zouden de mossel- en oesterkwekers zelfs 10.000 ton opbrengst hebben verloren. Dat zou een schade betekenen van meer dan twintig miljoen euro.

Een recente Amerikaanse studie waarin een direct verband tussen frisdrank en overgewicht wordt gelegd, is misleidend. Dat stellen Amerikaanse en Nederlandse vertegenwoordigers van de frisdrankenindustrie. Ze merken op dat niemand dik wordt van een paar glazen frisdrank.

“Het gevaar op overgewicht ontstaat volgens de frisdrankenindustrie pas wanneer iemand zoveel eet en drinkt dat de energiebalans wordt verstoord,” aldus het magazine Foodholland. “Ze benadrukken dat gekeken moet worden naar het hele voedingspatroon en ook hoeveel beweging de betrokkene neemt.”

De vertegenwoordigers van de frisdrankenindustrie stellen dat verscheidene studies en deskundigen uit verscheidene landen hun visie hebben ondersteund. “In het geviseerde artikel in The American Journal of Clinical Nutrition wordt compleet voorbij gegaan aan het feit dat overwicht een complex probleem is,” aldus nog de drankensector. “Dat is niet aan één product te wijten.”

De sector benadrukt dat overgewicht ontstaat wanneer mensen stelselmatig meer eten en drinken dan ze nodig hebben voor de energiehuishouding van het lichaam. “Een groot probleem is daarbij dat mensen in de westerse wereld steeds minder bewegen,” voeren ze aan. “Verder moet de consument weer leren om matig en gevarieerd te eten en drinken.”

De wereldwijde voedselvoorziening komt in gevaar. Dat stelt Lester Brown, directeur van het Amerikaanse Earth Policy Institute (EPI). De oorzaak voor die bedreiging moet volgens hem gezocht worden in het succes van de nieuwe biobrandstoffen, waarmee de industrie en de consument probeert te reageren op de hoge olieprijs.

“De nieuwe bio-brandstofrage verslindt volgens Lester Brown zoveel graan, soja en suikerriet dat de wereldvoedselvoorziening in gevaar komt,” aldus het Nederlands Dagblad. Brown wijst erop dat het wereldwijde graanverbruik dit jaar met twintig miljoen ton stijgt. “Daarvan gaat alleen al in de Verenigde Staten veertien miljoen ton naar ethanol-distilleerderijen of biodiesel-raffinaderijen,” aldus de EPI-directeur.

Van het graan dat in een jaar door een SUV als ethanol wordt verstookt, kun men volgens Brown 26 mensen voeden. “Omdat ongeveer alles wat we eten, tarwe, rijst, mais, sojabonen, palmolie en suiker, kan worden omgezet in brandstof, verdwijnt de economische scheidslijn tussen levensmiddelen en de energiebehoefte van het wegverkeer,” benadrukt hij. “De oliemarkt gaat de graanprijs bepalen. Dat merken we nu al.”

In de Amerikaanse staat Iowa worden 55 ethanol-distillerijen gebouwd. Als die allemaal operationeel zijn, zullen ze volgens Brown de hele maisoogst van de staat verwerken. De EPI-directeur stelt dat veehouders zich daar afvragen hoe ze in de toekomst hun dieren nog zullen kunnen voederen.

In Brazilië wordt al de helft van de suikerrietoogst omgezet in ethanol. Maar ook in Europa, China en India wordt steeds meer gekeken naar ethanolproductie. “We stevenen af op een botsing tussen de belangen van 400 miljoen automobilisten en de twee miljard allerarmsten van de wereld, voor wie stijgende graanprijzen een regelrechte bedreiging vormen,” aldus nog Brown.

Geopperd wordt dat autoconstructeurs snel moeten overschakelen op de productie van hybride motoren, die gedeeltelijk op elektrische stroom kunnen lopen.

Nederlanders drinken steeds meer wijn. Dat gaat echter ten koste van de verkoop van sterke drank. Dat blijkt uit het Nederlandse Marketingrapport Slijtersbranche 2006 van het bureau Van Es Marketing Services. De evolutie zorgt voor heel wat ongerustheid bij de Nederlandse drankenhandelaars.

“Twee jaar geleden waren gedistilleerde dranken nog het belangrijkste verkoopproduct voor de gemiddelde Nederlandse slijter, maar nu kiezen consumenten vaker voor een fles wijn,” aldus het persbureau ANP. “De verkoop van gedistilleerde dranken maakt voor de gemiddelde slijter nu 36 procent van de omzet uit, terwijl dat in 2004 nog 45 procent was.”

Het marktaandeel voor wijn steeg in dezelfde periode van 31 naar 40 procent. Aan de verkoop van alcoholvrije dranken en bier veranderde weinig. “Slijters maken zich zorgen,” aldus de onderzoekers. “Ze zijn vooral afhankelijk van de verkoop van gedistilleerde dranken. De verkoop van wijn stijgt wel, maar ze hebben veel last van de concurrentie van supermarkten. Daar groeit de verkoop van wijn nog sterker.”

Door de heroplevende economie zijn de Nederlandse slijters volgens het bureau dit jaar wel iets positiever gestemd. Ruim veertig procent verwacht meer omzet te draaien, terwijl in 2004 maar 15 procent op betere verkopen rekende.

In tegenstelling tot wat dikwijls wordt voorspeld, oogt de toekomst van de Europese landbouw helemaal niet ongunstig. Dat is de conclusie van een rapport van de Europese Commissie, die een studie liet maken over de evolutie van de sector voor de volgende zeven jaar. Alleen voor rundvlees en pluimvlees worden sombere periodes in het vooruitzicht gesteld. De akkerbouw, de melksector en de varkenskwekerij zouden het daarentegen wel goed blijven doen. 

Het inkomen van de Europese landbouwer zal volgens de studie in 2013 gemiddeld achttien procent hoger liggen dan vorig jaar. Maar de Europese Commissie waarschuwt wel dat die groei grote verschillen zal vertoen. In de nieuwe lidstaten zou het landbouwinkomen met 42 procent stijgen, maar elders zou dat beperkt blijven tot 11 procent. Het meest positief denkt de Europese Commissie over de akkerbouw, de varkenskwekerij en de melksector.

De Europese Commissie verwacht dat de varkensproductie in 2013 boven de 22 miljoen ton zal uitkomen. Daarbij is er volgens de studie een ruimte voor een beperkte groei van de export. In de zuivelsector worden vooral gunstige perspectieven gezien voor de kaassector. De productie zou stijgen van 8,6 naar 9,3 miljoen ton. Voorspeld wordt dat de consumptie zal groeien van 8,3 naar 8,9 miljoen ton. De productie van melkpoeder daarentegen zou een daling kennen van tien procent, terwijl ook de boterproductie een achteruitgang van acht procent zou kennen.

Ook voor de graanmarkt meent de Europese Commissie gematigd positieve mogelijkheden te zien. Dat heeft volgens haar vooral te maken met de groei van de interne consumptie en de export. Bovendien is er opkomende ethanolproductie, die voor een bijkomende stimulans zou kunnen zorgen. Ook de veehouderij zou een positieve impact hebben op de afzet van graanproducten.

De toekomst van de Europese rundvleessector oogt echter bijzonder somber. Het rapport stelt dat de productie tegen 2013 zal terugvallen tot 515.000 ton. Op dit ogenblik wordt er jaarlijks nog 727.000 ton geproduceerd. De export van Europees rundvlees zal volgens de Europese Commissie helemaal instorten. Die zou in 2013 nog amper 48.000 ton bedragen, tegenover 157.000 dit jaar. De productie van pluimveevlees zal volgens het rapport daarentegen nog wel groeien, maar minder dan oorspronkelijk was voorspeld.

Er wordt wel gesteld dat in de studie geen rekening werd gehouden met een mogelijk WTO-akkoord.

De ophef die gemaakt wordt rond overgewicht zet de consument niet aan tot diëten. Integendeel, in de Verenigde Staten is de omzet van supergrote hamburgers opvallend gestegen. Volgens analisten heeft dit wellicht te maken met een terugkeer van het machismo en een afzetten tegen bemoeizucht.

Het magazine Advertising Age stelt dat de Stackers (Burger King) en Monster Thickburger (Hardee) in de Verenigde Staten bijzonder in trek zijn. Tijdens de eerste twee maanden van dit jaar bleek de verkoop van die superporties met vier procent te zijn gestegen, terwijl de gewone hamburgers slechts een meerverkoop van één procent haalden.

Volgens Brian Wansink, directeur van het Food and Brand Lab van de Amerikaanse Cornell University Food and Brand Lab, heeft dit te maken met een terugkeer van het machismo. “Mannen zien een verband tussen mannelijkheid en een goede eetlust,” stelt hij. “Bovendien zijn vooral jonge mannen het gezeur rond overgewicht beu en eten ze wat ze zelf willen.”

Ook blijkt dat Amerikanen steeds minder bereid zijn om zich aan een dieet te wagen. Gemiddeld is 25 tot 29 procent van de Amerikaanse moment aan één of ander dieet, maar het voorbije jaar is dat teruggevallen tot 23 procent.

Aan de universiteit van Arizona is een sticker uitgevonden om aan de consument duidelijk te maken wanneer een stuk fruit of groente rijp is. De stickers zouden volgend jaar al ter beschikking gesteld worden aan telers en binnen twee tot drie jaar ook in de supermarkten hun verschijning doen. 

“Telers en distributeurs moeten elk jaar duizenden pakketten fruit weggooien omdat het sneller rijpte dan naar de markt gebracht en verkocht te kunnen worden,” aldus Mark Riley, docent landbouwkunde aan de universiteit van Arizona. “Fruit dat er van buitenaf perfect uitziet, kan binnen onrijp of overrijp zijn.”

Het uitkiezen van fruit is volgens Riley op dit ogenblik meer een kunst dan een wetenschap. Maar de RediRipe-sticker van de Amerikaanse wetenschapper kan daar verandering in brengen. De sticker kan immers ethyleengas ontdekken, een stof die door fruit en groenten tijdens het rijpingsproces wordt gevormd.

Het ethyleengas geeft de witte sticker een blauwe kleur en hoe meer ethyleengas er geproduceerd wordt, hoe donkerder het blauw wordt. Het duurt echter 24 tot 48 uur vooraleer het gas een echte impact heeft op de kleur van de sticker, afhankelijk van snelheid waarmee het fruit rijpt. De sticker herkent ook geen rot fruit en bovendien produceert niet alle fruit voldoende ethyleen om door de sticker ontdekt te worden.

“Er moet dan ook nog heel wat onderzoek gedaan worden,” aldus Jim McFerson, manager van de Washington Tree Fruit Research Commission, een onderzoeksgroep van telers en sponsor van het RediRipe-project. Een sticker zou de gebruiker ongeveer één dollarcent kosten. De universiteit van Arizona heeft een patent aangevraagd op het RediRipe-ontwerp van Mark Riley.

Onderzoek naar het gebruik van ethyleen in het rijpen van fruit begon in de jaren veertig. Het gas wordt gebruikt om fruit en groenten in speciale opslagplaatsen versneld te laten rijpen.